محمود سامانى

91

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

حكومت تركان بر ايران بيش از دو قرن و نيم از حدود نيمه سده چهارم تا دهه دوم قرن هفتم هجرى به طول انجاميد و در اين مدت ، سه سلسله ترك‌تبار غزنويان ، سلجوقيان و خوارزم‌شاهيان بر ايران حكومت كردند . از ميان آنان ، سلجوقيان از اقتدار بيشترى برخوردار بودند و بر تحولات حجاز تأثير بيشترى گذاشتند . سير اجمالى مناسبات دولت‌هاى ترك با حجاز از اين قرار است : 1 . غزنويان ( 351 - 582 ه . ق ) سلسله غزنويان در پى ضعف سامانيان و به مركزيت غزنه در افغانستان كنونى تأسيس شد و دولت آنان بدان سبب كه در غزنه ( غزنى يا غزنين ) شكل گرفت ، به غزنويان شهرت يافت . « 1 » اين سلسله بر تمام ايران تسلط نداشتند و بيشتر بر بخش‌هاى شرقى اين سرزمين مانند خراسان و سيستان و مناطق مجاور آنها مسلط بودند . غزنويان در طول حكومت خود بيشتر توجه خويش را معطوف شرق و حمله به هند كرده بودند و از سوى ديگر با آل بويه كه افزون بر بخش‌هاى مركزى و غربى ايران ، بر بغداد و دستگاه خلافت عباسى نيز مسلط بودند ، رقابت داشتند . مقتدرترين حاكم غزنويان ، سلطان محمود بود كه در مذهب حنفى خود تعصب

--> ( 1 ) . تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ، صص 252 - 289 ؛ تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ، صص 199 و 200 .